Baner

Omacnica prosowianka

Sposoby monitorowania gatunku

Omacnica prosowianka jest gatunkiem, którego gąsienice (stadium szkodliwe) przez większość swojego żerują w ukryciu, a to sprawia, że zaraz po wylęgu są trudno dostrzegalne dla oka ludzkiego (mają niewielkie rozmiary). Należy pamiętać, że gąsienice są wysoce mobilnym stadium rozwojowym tego szkodnika, stąd po wylęgu tylko przez krótki okres czasu (liczony często w godzinach) znajdują się na powierzchni roślin. Jak najszybciej starają się ukryć przed słońcem, wrogami naturalnymi oraz wzrokiem człowieka rozchodząc się po zakamarkach roślin bądź wgryzając w miękkie tkanki (np. kłoski wiech, formujące się ziarniaki itp.).

W metodach monitorowania obecności tego szkodnika wyprzedza się to zjawisko, stąd też obserwacje skupia się głównie na pojawie motyli oraz złóż jaj (w tym pustych osłonek jajowych informujących o wylęgu szkodnika). Monitoring opiera się zarówno na bezpośrednich obserwacjach roślin, jak również na różnego typu urządzeniach chwytnych. Dodatkowo wyniki obserwacji własnych można porównywać do zewnętrznych systemów sygnalizacyjnych prowadzonych przez różne jednostki, w tym indywidualne osoby.

Do monitorowania obecności omacnicy prosowianki wykorzystuje się niżej zaprezentowane sposoby:

Izolator entomologiczny – jest wykorzystywany do obserwowania procesu wylotu motyli z poczwarek, czego nie można wykonać w warunkach pola uprawnego z uwagi na jego rozmiary i trudność uchwycenia wylotu szkodnika co ma miejsce pod osłoną nocy. Do wnętrza izolatora jesienią bądź wiosną wkłada się fragmenty łodyg kukurydzy zawierające zimujące gąsienice omacnicy prosowianki (bądź zebrane wiosną poczwarki) – im więcej łodyg, tym dokładniejsza obserwacja. Od czerwca kontroluje się wyloty motyli – ocenia intensywność wylotów i strukturę płciowa motyli.

Pułapki feromonowe – służą do przywabiania motyli w określone miejsce za pomocą zapachu. W praktyce stosuje się głównie feromony płciowe samic, które zwabiają tylko samce. Od 2016 roku dostępne są także feromony imitujące zapach pokarmu, które mają za zadanie przyciągnąć osobniki obojga płci. Zadaniem pułapki feromonowej jest pochwycenie motyli – dokonuje się tego albo za pomocą lepu, albo pojemnika do którego wpadają szkodniki i z którego nie mogą już wylecieć (wskutek konstrukcji pułapki lub zastosowania pasków owadobójczych). Na krajowym rynku dostępne są trzy typy pułapek feromonowych: trójkątna (delta trap), kominowa (funnel trap) oraz więcierzowa (core trap).

Pułapki świetlne (samołówki) – służą do zwabiania motyli za pomocą źródła światła dzięki temu, że omacnica prosowianka jest gatunkiem o nocnej aktywności (tak jak tzw. ćmy). Światło rozchodzące się ponad łanem kukurydzy przyciąga z większej bądź mniejszej odległości (zależy to od intensywności światła) motyle obojga płci. W praktyce stosuje się kilka modeli samołówek: pułapki dużej mocy (żarówki sodowe o mocy od 150 do 400 Wat) zasilane prądem sieciowym lub agregatem prądotwórczym, pułapki akumulatorowe (świetlówki o mocy 12 Wat, w tym świetlówki UV oraz żarówki LED), pułapki solarne (głównie z żarówkami LED). W pułapkach świetlnych elementem chwytającym motyle może być lep, ciecz, ale zwykle jest to pojemnik zasypowy wyposażony w element do którego wlewa się preparat owadobójczy o gazowym działaniu np. octan etylu lub chloroform. Na światło można odławiać także żywe motyle ale wymaga to całonocnego czuwania przy lampie.

Bezpośrednie obserwacje roślin – mają na celu poznanie dynamiki składania jaj przez samice, a także terminów wylęgu gąsienic na podstawie obserwacji stadium czarnej główki oraz pustych osłonek jajowych. Należy jednak pamiętać, że zwykle po wylęgu gąsienice zjadają resztki jaj, stąd kamuflują swoją obecność na roślinie. Ważne jest aby obserwacje roślin oparte były o biologię szkodnika tj. wykonywane były w terminach, w których dane stadium rozwojowe gatunku pojawia się.

Systemy sygnalizacyjne – są to zewnętrzne systemy obserwowania występowania omacnicy prosowianki na plantacjach kukurydzy prowadzone przez różne jednostki/osoby. Mogą obejmować albo tylko monitoring nalotu motyli do pułapek chwytnych albo bardziej profesjonalne obserwacje obejmujące kompleksową analizę tj. ocenę wylotu szkodnika z poczwarek, nalot motyli na plantacje i ocenę dynamiki składania jaj i wylęgu gąsienic. Niekiedy do ustalania terminów pojawu motyli wykorzystuje się sumę temperatur efektywnych. Należy pamiętać, że zewnętrzne systemy sygnalizacyjne mają służyć tylko jako pomoc w ustalaniu terminu zwalczania szkodnika, ale nie mogą być jedynym kryterium branym pod uwagę.

s1s2s3s4s5s6s7s8s9s10s11s12s13s14s15s16s17s18

Copyright: Paweł K. Bereś - kopiowanie, upowszechnianie bez wiedzy Autora zabronione