Logo
  • PL
  • EN
  • RU

Pułapki świetlne

Pułapki świetlne (samołówki) – służą do zwabiania motyli za pomocą źródła światła dzięki temu, że omacnica prosowianka jest gatunkiem o nocnej aktywności (tak jak tzw. ćmy). Światło rozchodzące się ponad łanem kukurydzy przyciąga z większej bądź mniejszej odległości (zależy to od intensywności światła) motyle obojga płci. W praktyce stosuje się kilka modeli samołówek:

  • pułapki dużej mocy (żarówki sodowe o mocy od 150 do 400 Wat) zasilane prądem sieciowym lub agregatem prądotwórczym,
  • pułapki średniej mocy (żarówki energooszczędne do 50-100 Wat) zasilane prądem sieciowym lub agregatem,
  • pułapki akumulatorowe (świetlówki o mocy 12 Wat, w tym świetlówki UV oraz żarówki LED),
  • pułapki solarne (głównie z żarówkami LED).

W pułapkach świetlnych elementem chwytającym motyle może być lep, ciecz, ale zwykle jest to pojemnik zasypowy wyposażony w element do którego wlewa się preparat owadobójczy o gazowym działaniu np. octan etylu lub chloroform. Na światło można odławiać także żywe motyle ale wymaga to całonocnego czuwania przy lampie.

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć


Zasady poprawnego postępowania przy stosowaniu pułapek świetlnych – fotograficzny przykład

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć


Przykłady niepoprawnego postępowania przy stosowaniu pułapek świetlnych

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć


Jak czytać wykresy z dynamiką lotu motyli omacnicy prosowianki?

Zastosowanie pułapek świetlnych do monitorowania pojawu omacnicy prosowianki oraz sygnalizacji terminu jej zwalczania (biologicznego lub chemicznego) bezwzględnie wymaga: znajomości biologii szkodnika, wiedzy o tempie jego rozwoju w warunkach zmiennych temperatur i wilgotności, a zwłaszcza doświadczenia w posługiwaniu się samołówkami.

Osoba wykorzystująca pułapkę świetlną po raz pierwszy na danym obszarze, bez dostępu do wykresów z dynamiką lotu motyli z lat wcześniejszych porusza się po omacku. Trudno jej będzie obserwując codzienne odłowy uchwycić moment w którym należałoby wykonać zwalczanie chemiczne szkodnika (biologiczne jest łatwiej ustalić). Wynika to z tego, że osoba taka nie wie czy kolejny odłów będzie liczniejszy od poprzedniego, czy też nie. Ponadto nieprzewidywalność pogody sprawia, że lot szkodnika może być zakłócany, co jeszcze bardziej komplikuje sprawę.

Zaleca się, aby po zakupie pułapki świetlnej, pierwszy rok jej działania przeznaczyć na testy, a nie od razu rozpoczynać na niej ustalanie terminów zwalczania jaj lub gąsienic – należy wpierw wykreślić jak najdokładniejszą dynamikę lotu samców i samic na danym obszarze, w jak najdłuższym okresie czasu (najlepiej od czerwca do połowy sierpnia). Otrzymany wykres lotu szkodnika (początek lotu poszczególnych płci, szczyty ich liczebności, koniec oblotu) będzie podstawą do wykonywania obserwacji w kolejnym sezonie. Będzie wówczas już wiadomo w jakim przybliżonym momencie szkodnik nalatuje na pola, która płeć w jakim momencie dominuje, jak układają się szczyty liczebności samców a jak samic itp. To bardzo ważne informacje, zważywszy, że to samice są tu kluczowym elementem jako, że składając jaja dają początek nowemu pokoleniu szkodnika. Warto obok stosowania pułapki świetlnej wykonywać także obserwacje roślin na obecność pojawu złóż jaj i wylęgu gąsienic, które nie tylko doprecyzują prowadzony monitoring, co zwłaszcza pozwalają na jego weryfikację.

Stosując walkę biologiczną z użyciem kruszynka (Trichogramma spp.) najważniejsze jest uchwycenie momentu kiedy szkodnik pojawia się na polach. Gdy wykryje się pierwszego samca w pułapce jest jeszcze kilka dni (zwykle 5-7 dni) na to, aby do gospodarstwa ściągnąć biopreparat na pierwszą introdukcję. Samce z reguły pojawiają się jako pierwsze na polach i przez pewien okres czasu są płcią dominującą. Gdy do pułapki wpadnie pierwsza samica to już trzeba mieć świadomość, że jej pojaw od razu oznacza rozpoczęcie składania jaj (samice nalatujące na pola są już zapłodnione). Z tego też powodu, po wykryciu pierwszej samicy powinno się natychmiast wykonać pierwsze wyłożenie kruszynka, ewentualnie zabieg ten przeprowadzić maksymalnie do 5 dni od tego momentu. Drugą introdukcję przeprowadza się zwykle 7-10 dni po pierwszej, co powinno już przypadać w okresie rosnącej liczebności samic. W między czasie błonkówki z pierwszej introdukcji już aktywnie działają w łanie zasiedlając pojawiające się świeże złoża jaj szkodnika. Błonkówki z drugiej introdukcji są bardzo ważne, gdyż mają za zadanie ograniczyć liczbę jaj w okresie ich masowego składania. Cykl rozwojowy kruszynka to zwykle 15 dni, więc owad sam się namnaża pod warunkiem dostępu do jaj, które może pasożytować.

Stosując walkę chemiczną sytuacja ulega utrudnieniu. Tutaj bowiem należy przewidywać kiedy nastąpią wylęgi gąsienic ze złożonych przez samice jaj. Obok obserwacji lotu samic trzeba zatem dodatkowo sprawdzać jak warunki pogodowe wpływają na proces wylęgu szkodnika. W warunkach wysokich temperatur zjawisko to może nastąpić nawet już po 4 dniach od złożenia jaj, zwykle to jednak 7 dni, ale w lata chłodne proces wylęgu może się wydłużyć  nawet do 10. i więcej dni. W gospodarstwach stosujących dwa zabiegi chemiczne przeciwko omacnicy zaleca się, aby po uchwyceniu pierwszego, wyraźnego lotu samic odczekać (w zależności od temperatury) 4-7 dni i wykonać pierwsze opryskiwanie roślin. Ma ono na celu zwalczenie pierwszych, licznie wylęgających się gąsienic. Drugi zabieg zwykle przypada 7-10 dni później, co zbiega się w czasie z masowym wylęgiem szkodnika. Stosując pułapkę świetlną i znając biologię szkodnika termin drugiego, najważniejszego zabiegu ustala się po zaobserwowaniu szczytu lotu samic. Szczyt ten pokrywa się z okresem masowego składania jaj. Po jego wykryciu ponownie odlicza się 4-7 dni (w zależności od temperatury) i wykonuje najważniejszy zabieg, który przypada w czasie masowego opuszczania jaj przez gąsienice. Gdy w gospodarstwie stosuje się tylko jednokrotne zwalczanie omacnicy prosowianki, to należy uwzględniać tylko te wyniki z pułapki świetlnej, które pozwolą wyznaczyć termin zwalczania masowo wylęgających się gąsienic.

 

Copyright: Paweł K. Bereś - kopiowanie, upowszechnianie bez wiedzy Autora zabronione